“แพลงก์ตอนสัตว์ถาวร” หรือสัตว์ที่ล่องลอยอยู่ในน้ำตลอดชีวิต

ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส COVID-1
เชื่อว่าหลายๆ คนคงระแวงกับอากาศรอบๆตัวเรา ว่ามีอะไรอยู่บ้าง ?
วันนี้ #PSUNHM มานำเสนอสัตว์ตัวเล็กๆในอากาศ ที่อยู่ใกล้ตัวเรา แต่มักถูกมองข้าม เนื่องจากตัวเล็กมาก..นั่นคือ “แพลงก์ตอนสัตว์” นั่นเอง
โดยจะเน้นเรื่องราวของ “แพลงก์ตอนสัตว์ถาวร” หรือสัตว์ที่ล่องลอยอยู่ในน้ำตลอดชีวิต ได้แก่ ไรน้ำ (cladoceran) และไรหมุน (rotifer) เป็นต้น เกี่ยวกับเรื่องราวที่หลายๆคนยังไม่รู้ . . .
รู้หรือไม่ ที่สภาวะปกติ แพลงก์ตอนสัตว์ไม่ต้องการตัวผู้ แล้วมันขยายเผ่าพันธุ์ ได้อย่างไร ?

โดยทั่วไปแล้วแพลงก์ตอนสัตว์ถาวร ได้แก่ ไรน้ำ ไรหมุน จะสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ คือตัวเมียสร้างไข่และฟักเป็นตัวได้เลย โดยไม่ต้องผสมกับตัวผู้ มีเพียงบางช่วงเวลาที่สิ่งแวดล้อมไม่เหมาะสมเท่านั้น จึงสร้างตัวผู้ขึ้นมา

แต่ท้ายสุด หลังผสมพันธุ์เสร็จตัวผู้ก็จะตายไป ดังนั้นเราแทบไม่เห็นตัวผู้ในประชากรของแพลงก์ตอนสัตว์บางชนิดเลย
รู้หรือไม่??? เราสามารถพบแพลงก์ตอนสัตว์ได้ในอากาศ มันอยู่ได้อย่างไร??

ถึงแม้แพลงก์ตอนสัตว์จะมีชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในน้ำ แต่มีบางช่วงชีวิตที่สามารถอยู่ได้ในอากาศ ในรูปของไข่ระยะพัก โดยแพลงก์ตอนสัตว์จะสร้างไข่ระยะพัก (resting egg) หรือ cyst ขึ้นเมื่อสิ่งแวดล้อมไม่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต เช่น น้ำแห้ง น้ำเสีย มันจะสร้างไข่ที่มีเปลือกหนา และมีรูปร่างหน้าตาแตกต่างกันไปขึ้นกับชนิดไข่จะอยู่บนผิวหน้าดินในหนองน้ำที่แห้ง

เมื่อลมพัดก็จะพัดพาไข่เหล่านี้ลอยปะปนอยู่ในอากาศ และสามารถปลิวไปตกยังที่ต่างๆ ได้ เป็นการเพิ่มโอกาสในการอยู่รอดและขยายเผ่าพันธุ์ของพวกมันนั่นเอง
แล้วถ้าเราหายใจเอาไข่ระยะพักเข้าไป มันจะเจริญเติบโตในตัวเราหรือเปล่า???

ไข่ระยะพัก จะฟักออกมาเมื่ออยู่ในน้ำและมีสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสม เช่น อุณหภูมิ ความเป็นกรด-ด่างพอเหมาะ ซึ่งในร่างกายของมนุษย์ไม่เหมาะกับการเจริญเติบโตของแพลงก์ตอนสัตว์ดังกล่าว อย่างไรก็ตามสิ่งที่เราต้องคำนึงมากกว่าคือฝุ่นละอองที่มากับลมซึ่งเราไม่ทราบว่ามีอะไรปะปนอยู่บ้าง

#ดังนั้นในสถานการณ์ปัจจุบันการใส่หน้ากากก็สามารถทำให้เราป้องกันการสูดดมเอาฝุ่นหรือสิ่งแปลกปลอมที่ปนเปื้อนเข้าไปได้นั่นเอง