สาระน่ารู้เกี่ยวกับ เจ้าตัว ‘จิ๋ว’ แต่ ‘แจ๋ว’ | แมลงวันขายาว

เป็นแมลงขนาดเล็ก มองเผินๆคล้ายยุง อ๊ะๆแต่ไม่ใช่ยุงนะ

ลักษณะที่บ่งชี้ถึงความเป็นแมลงวันขายาวคือ #ขาที่ยาว ขนาดลำตัวยาวประมาณ 1-9 มิลลิเมตร ลำตัวเพรียวบาง เส้นปีกลดรูป มีหนวดแบบเส้นขน (aristate antennae)

ส่วนใหญ่ลำตัวจะมี #สีเขียวเมทัลลิค

แต่บางชนิดมีลำตัว #สีน้ำตาลถึงสีเทาดำ (เช่น สกุล Micromorphus Mik and Medetera Fischer von Waldheim) หรือ #สีเหลือง (เช่น สกุล Achalcus Loew, Argyrochlamys Lamb, Neurigona Rondani, Xanthochlorus Loew และ Xanthina Aldrich)

metamorphosis ) คือ
1. #ระยะไข่ ตัวเมียจะวางไข่ไว้บริเวณใกล้แหล่งน้ำ
2. #ระยะตัวอ่อนหรือตัวหนอน ลำตัวสีขาว รูปทรงกระบอกยาวและปรากฏร่องรอยส่วนที่ใช้ในการคืบคลานบริเวณปล้องที่ 4-11 ส่วนหัวเรียวและแบน ส่วนท้ายกุดสั้นแบ่งเป็นแฉก 4 แฉก หรือมากกว่า ระยะตัวหนอนจะได้รับอาหารจากล่า และมีพฤติกรรมการล่าเหมือนตัวเต็มวัย
3. #ระยะดักแด้
4. #ระยะตัวเต็มวัย เป็นระยะที่มีการพัฒนาอวัยวะสมบูรณ์ที่สุด พร้อมที่จะผสมพันธุ์ และจะออกล่าสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่มีลำตัวนิ่มเป็นอาหารตามพื้นที่ที่มันอาศัยอยู่

สำหรับตัวเต็มวัยในเพศผู้ มักมี #สิ่งประดับทางเพศ หรือ male secondary sexual characters (MSSCs) เช่น
มีเส้นขนแบนหนาตรงแข้งขาหน้าสุด (tibia) หรือแข้งขาหลังสุด มีส่วนสืบพันธุ์ที่หนาและยาว มีฐานหนวดหนา

ซึ่งนักวิทยาศาตร์ได้สันนิษฐานว่าอวัยวะดังกล่าวอาจใช้ดึงดูดเพศเมีย เพื่อเพิ่มโอกาสในการผสมพันธุ์นั่นเอง

1. #เรื่องการล่า ตัวเต็มวัยและตัวอ่อน มักมีพฤติกรรมเป็นผู้ล่าโดยสัญชาตญาณ นิยมบริโภคสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กและมีลำตัวนิ่ม ได้แก่ ยุง ริ้น แมลงหางดีด ไร เพลี้ย Cladocerans Amphipods ไข่แมลงปอ ปลวก หนอนผีเสื้อ แต่ก็มีบ้างบางสกุลที่บริโภคน้ำหวานจากพืช เช่น สกุล Hercostomus Loew

2. #ช่วยกำจัดวัชพืช ตัวอ่อนมักเจอตามโคลนเลน เศษซากใบไม้ ขอนไม้ผุ ช่องโพรงไม้ผุที่ชื้น รวมทั้งสกุล Thrypticus Gerstäcker มีรายงานว่าอาศัยในเนื้อเยื่อของผักตบชวา และพืชตระกูลหญ้า (Dyte 1959) ที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำ โดยตัวอ่อนจะดูดกินน้ำเลี้ยงส่วนลำต้นในการเจริญเติบโต จนกลายเป็นตัวเต็มวัย โดยต้นที่มีสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น อาศัยอยู่มักจะเหี่ยวเฉาตาย เราสามารถนำตัวอ่อนของแมลงวันขายาว มาใช้ในการกำจัดวัชพืชได้

ซึ่งตัวเต็มวัยมักพบอาศัยตามพื้นที่ค่อนข้างเปียกชื้นและแฉะ เช่น น้ำตก ลำธาร หนอง บึง ชายฝั่งทะเล ลุ่มดินเค็ม ป่าชายเลน หาดหิน แหล่งน้ำขังตามชายหาด ซากสาหร่ายทะเล พื้นที่ เกษตรกรรม แม้กระทั่งบริเวณสนามหญ้าหรือสวนในเขตเมืองต่าง ๆ

มีการศึกษาหลายฉบับ (Pollet 1992, 2000, 2001; Pollet และ Grootaert 1991, 1996) ได้แสดงให้เห็นว่า แมลงกลุ่มนี้ต้องการที่อยู่อาศัยค่อนข้างจำเพาะและตอบสนองอย่างไว เมื่อระบบนิเวศนั้น ๆ เกิดการเปลี่ยนแปลง

และนี่ก็เป็นอีกบทบาทหนึ่งของแมลงวันขายาวที่สร้างคุณประโยชน์อย่างมากต่อเรา เพื่อใช้เป็นดัชนีชีวภาพในการติดตามการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่ต่อไป

สุดท้าย ถ้าเรารู้จักแมลงวันขายาวมากพอ
และหันมาสนใจชีวิตเล็กๆ เหล่านี้
ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในระบบนิเวศที่มีความสำคัญต่อชีวิตเรา และเราจะรู้ว่าเราควรดูแลรักษาทรัพยากรธรรมอย่างไร เพื่อให้มีธรรมชาติที่สมบูรณ์ไปสู่ลูกหลานได้อย่างยั่งยืน