หนอนผีเสื้อ Parasa lepida(Cramer, 1799)
ข้อมูลด้านอนุกรมวิธาน
Kingdom: Animalia
     Phylum: Arthropoda
          Class: Insecta
               Order: Lepidoptera
                    Family: Limacodidae
                         Genus: Parasa
                              Species: Parasa lepida

มีชื่อเรียกหลายอย่าง เช่น หนอนร่านพาราซ่า หนอนร่านมะพร้าว หนอนหอยมะพร้าว บุ้งเขียวหวาน บ้งหาน พบได้ทั่วประเทศโดยเฉพาะช่วงฤดูฝน (กันยายน) ตัวอ่อนกินใบพืชหลายชนิด เช่น มะพร้าว ปาล์ม มะม่วง เงาะ ขนุน ลำไย จัดเป็นศัตรูทางการเกษตรเพราะหนอนสามารถกัดกินใบพืชทั้งต้นได้ และมีประวัติระบาดทำลายผลผลิตมะพร้าวหลายพันไร่

ภาพประกอบ 1.1 (ซ้าย) ต้นมะพร้าว พืชอาหารชนิดหนึ่งของหนอนผีเสื้อ Parasa lepida (ขวา) หนอนผีเสื้อกัดกินใบมะพร้าว

หนอนและขนพิษ

      หนอนมีขนพิษเป็นช่อ ประมาณสิบช่อต่อแถว เรียงตัวตามแนวยาว 4 แถว แต่ละช่อมีขนพิษเป็นเส้นเรียวปลายแหลม ประมาณ 15 ขน ต่อช่อ บางช่อขนพิษตรงกลางมีขนาดใหญ่ปลายมน มีสีแดงอมน้ำตาล

เมื่อสัมผัสขนพิษ ปลายแหลมจะแทงเนื้อเยื่อแล้วหักออก ปล่อยน้ำพิษเข้าสู่เนื้อเยื่อ ทำให้เกิดอาการปวดแสบและอักเสบ

ภาพประกอบ 1.2 หนอนผีเสื้อระยะก่อนเข้าดักแด้

ภาพประกอบ 1.3 (ซ้าย) ช่อขนพิษขนาดใหญ่ (ขวา) ช่อขนพิษขนาดเล็ก

การรักษา

       ล้างบริเวณที่สัมผัสขนพิษด้วยน้ำสะอาด รักษาตามอาการ เช่น ทายากลุ่มสเตียรอยด์บริเวณที่เป็นผื่นคัน คนที่มีอาการแพ้มากควรพบแพทย์ อาจต้องกินยาแก้แพ้ประเภทแอนติฮีสตามีน

ภาพประกอบ 1.4 ผิวหนังที่เกิดอาการบวมคันและอักเสบเมื่อสัมผัสขนพิษของหนอนผีเสื้อ

วงชีวิต

ไข่เป็นกลุ่มใต้ใบ 10-60 ฟอง ระยะเวลา 5-7 วัน
หนอน

ลอกคราบ 7-8 ครั้ง ขนาดใหญ่ขึ้นหลังลอกครับ และรูปร่างเปลี่ยนเปลี่ยนแปลง หนอนระยะต้นมีสีออกเหลือง แต่หนอนระยะปลายมีสีเขียวสด ตัวยาวประมาณ 2.5-3 เซนติเมตร ระยะหนอนเป็นระยะที่มีความสำคัญเพราะมีขนพิษที่เป็นอันตราย และทำลายต้นพืช

รวมเวลาประมาณ 30-50 วัน

ดักแด้เป็นเปลือกคล้ายฝาชีครอบ เกาะบนใบและ มีใยปกคุลม  ประมาณ 20-25 วัน
ตัวเต็มวัย

ผีเสื้อกลางคืนขนาดเล็ก (ยาวประมาณ 2 เซนติเมตร ปีกกว้างประมาณ 3 เซนติเมตร)

ปีกคู่หน้าสีเขียว ขอบปลายปีกสีน้ำตาล

ภาพประกอบ 1.5 (ซ้าย) หนอนผีเสื้อระยะต่างๆ มีรูปร่างแตกต่างกัน (กลาง) ดักแด้ (ขวา) ผีเสื้อ Parasa lepida ระยะตัวเต็มวัย